Novi Sad Film Festivali

Novi Sad, köklü kültürel kimliğine yeni bir halka daha ekledi: 2023 yılında hayata geçen Novi Sad Film Festivali (NSFF), yalnızca üç yılda Sırbistan’ın en dikkat çeken uluslararası film etkinliklerinden biri haline geldi. Oscar sahiplerini ve dünya sinemasının efsane isimlerini Sırbistan’ın ikinci büyük şehrine çeken bu festival; uzun metrajlı yarışma programını, oyun sinematiği gibi özgün seçkilerini ve Batı Balkanlar’da cinsiyete dayalı eşitsizliği ele alan endüstri projesiyle kendine özgü bir kimlik inşa etti.

Bu makale, festivalin kuruluş hikayesini, program yapısını, üç yıllık birikimini ve ziyaretçiler için pratik detayları kapsıyor.

Temel Bilgiler

Resmi adı: Novi Sad Film Festival — NSFF

Türü: Uluslararası rekabetçi uzun metraj film festivali

Kuruluş yılı: 2023

Organizatör: Novi Sad Kültür Merkezi (Kulturni centar Novog Sada)

Destekçiler: Novi Sad Şehri, Vojvodina Özerk Bölgesi, Sırbistan Kültür Bakanlığı

Süre: 5 gün, her yıl Eylül ayında

Ana mekânlar: Sırp Milli Tiyatrosu, Novi Sad Kültür Merkezi, Arena Cineplex, Laza Kostić Lisesi, Zenit Kitabevi, Svilara Kültür İstasyonu (8’den fazla şehir mekânı)

Web sitesi: nsff.rs

Slogan: “Jump Into the Screen” (Perdeye Atla)

Tarih: 2023’te Doğan Bir Festival

NSFF, Sırbistan’ın 2021 Avrupa Kültür Başkenti unvanını taşıyan Novi Sad’ın bu mirası sürdürme çabasının bir parçası olarak tasarlandı. Şehri uluslararası film dünyasında güçlü bir isim haline getirme hedefiyle kurulan festival, ilk üç yılda bu hedefe şaşırtıcı bir hızla yaklaştı.

1. Baskı: 22-24 Eylül 2023

İlk baskı, Sırp Milli Tiyatrosu’nda gerçekleştirilen açılış töreniyle başladı. Beş nagrada ile Buenos Aires’teki prestijli BAFICI Festivali’ni kazanan Arjantin filmi “El Santo” (yönetmen: Agustín Carbonere) festivalin açılış filmi oldu; yönetmen ve yapımcı Eva Padro Alcázar Novi Sad’a özel konuk olarak geldi. İlk baskıda 12 ülkeden 20’yi aşkın film izleyiciyle buluştu.

İlk baskıdan çıkan en önemli bulgulardan biri, endüstri seçkisinin keşfettiği yetenekler oldu: Best Pitch seçkisinde kısa listeye giren Emilija Gašić’in debut filmi “78 Gün”, bir yıl sonra prestijli Rotterdam Film Festivali IFFR 2024‘te gösterim buldu. Bu, festivalin yetenek keşfetme kapasitesinin erken bir kanıtıydı.

Best Pitch seçkisinin jüri başkanı, tanınmış Hollywood oyuncusu John Savage oldu; kazanan projeye 1.000.000 RSD (yaklaşık 8.500 Euro) ödül verildi.

2. Baskı: 18-22 Eylül 2024

Festival ikinci yılında çarpıcı biçimde büyüdü. 100’den fazla katılımcı, 50 saatin üzerinde film gösterimi, yaklaşık 5.000 ziyaretçi ve dört kıtadan 30’dan fazla eser — bu rakamlar festivali bir yerelden uluslararasına taşıyan sıçramayı belgeleyen veriler.

Laureatlık ödülleri bu baskının öne çıkan başlığıydı. Uluslararası sinema emekçisi onur ödülü, “Muhteşem Süpermen”de görsel efektler direktörü ve Oscar sahibi olan Zoran Perišić‘e verildi. Dünya sinemasına katkı ödülü, “Mefisto” ile Oscar kazanan Macar yönetmen István Szabó‘ya takdim edildi. Ulusal sinema onur ödülünü ise Sırbistan sinemasının en köklü seslerinden aktrist ve şarkıcı Olivera Katarina aldı.

Ana yarışmada En İyi Film ödülünü Çek yönetmen Natálie Císařovská’nın “Her Body” adlı Slovakya-Çekya ortak yapımı aldı. Seyirci Ödülü ise Kuzey Makedonya’dan Igor Aleksov’un “Lena ve Vladimir” filmine gitti. Work in Progress büyük ödülünü (10.000 Euro) Sırp yönetmen Nikola Ljuca’nın “Yılanlar” (Rattlesnakes) projesi kazandı.

Kapanış gecesi, Sırp Milli Tiyatrosu’nun Ana Sahnesi’nde Balkan müziğinin köklü sesi Božo Vreća ile Camerata Novi Sad orkestrası birlikte sahne aldı.

3. Baskı: 17-21 Eylül 2025

Üçüncü baskı, festivalin uluslararası ağırlığını daha net bir şekilde ortaya koydu. Uluslararası laureatlık ödülünü bu kez Hollywood’un ikonik isimlerinden John Malkovich aldı. Kapanış töreninde Malkovich, “Report on the Blind” adlı özgün müzik projesinde anlatıcı olarak sahne aldı; piyano eşliğini Anastasia Terenkova üstlenirken Camerata Novi Sad Orkestrası Ermeni şef Sergey Smbatyan’ın yönetiminde eşlik etti.

Ulusal laureatlık ödülü; film tarihinin en önemli 50 yönetmeni arasına alınan senarist ve yönetmen Vlatko Gilić‘e, animasyon ve görsel efektler alanındaki laureatlık ise Mirjana Nikolić‘e verildi.

Ana yarışmada En İyi Film, Toby Schmutzler, Kevin Schmutzler, Vallentine Chelluget ve Apuu Mourine imzalı Kenya yapımı “Nawi: Dear Future Me” oldu. En İyi Yönetmen ödülü, Hint yönetmen Vinod Kapri’nin “Pyre” filmine gitti. Seyirci Ödülü ve Özel Jüri Ödülü Slovenya’dan Žiga Kukovič’in “Gepack” filmine verildi. Work in Progress büyük ödülünü (1.000.000 RSD) Sırp yönetmen Vanja Nikolić’in “The Name of the Game” projesi kazandı.

Bu baskıyla birlikte programa çocuk filmleri seçkisi ilk kez eklendi; bu kategoride kazanan “Football on the Roof” oldu. Öğrenci seçkisinin birincisi ise Sırbistan’dan Uglješa Ranisavljević’in “River” filmi oldu.

4. Baskı: 9-13 Eylül 2026

Dördüncü baskı için resmi tarih 9-13 Eylül 2026 olarak açıklandı. Başvuru son tarihleri: Öğrenci kısa filmler için 1 Haziran 2026, diğer seçkiler için 1 Temmuz 2026, Work in Progress için 1 Ağustos 2026.

Program Yapısı: Yarışma ve Yarışma Dışı Seçkiler

NSFF’nin yapısı, festivali özgün kılan çeşitli seçki kategorileriyle dikkat çekiyor.

Yarışma Seçkileri

Uluslararası Uzun Metraj Seçkisi: Ana yarışma programı. Dünyanın dört bir yanından genç ve bağımsız yönetmenlerin en başarılı uzun metraj filmleri. Sırbistan’da ilk kez gösterilecek filmler (en az ulusal gala) tercih ediliyor. Ödüller: En İyi Film (plaket + 1.500 Euro — yapım şirketine), En İyi Yönetmen (plaket + 1.000 Euro), Özel Jüri Ödülü ve Seyirci Ödülü.

Uluslararası Öğrenci Kısa Film Seçkisi: Henüz tanınmamış genç yönetmenlere geniş seyirciye ulaşma ve ödülle buluşma fırsatı. Film en fazla 30 dakika olabilir; film eğitimi kapsamında üretilmiş olması şart.

Uluslararası Animasyon Kısa Film Seçkisi: En fazla 15 dakika; içeriğin en az üçte ikisinin animasyon olması gerekiyor.

Oyun Sinematiği (Game Cinematics) Seçkisi: NSFF’yi diğer festivallerden keskin biçimde ayıran en özgün seçki. Video oyunlarının sinematik sahnelerini kapsayan bu uluslararası bölüm; IT endüstrisi, animasyon ve sinema dünyasını buluşturmayı hedefliyor. Festivalin ilk baskısından itibaren programda yer alan bu seçki, Novi Sad’ın güçlü teknoloji ve yaratıcı endüstri ekosistemine doğrudan bir gönderme.

Lise Filmi Ulusal Seçkisi: Sırbistan genelindeki lise öğrencilerinin kısa filmlerinden oluşuyor. En az bir yazar (yönetmen, senarist, görüntü yönetmeni veya montajcı) lise öğrencisi olmak zorunda.

Çocuk Filmleri Seçkisi (2025’ten itibaren): Üçüncü baskıyla programa katılan bu uluslararası rekabetçi seçki, çocuklara yönelik içerikleri kapsıyor. Kazananı “Football on the Roof” oldu.

Work in Progress Endüstri Seçkisi: Festivalin endüstri boyutunun kalbi. Prodüksiyon veya post-prodüksiyon aşamasındaki uzun metraj film projelerinin sunulduğu bu platform; iki temsilci (yönetmen + yapımcı) tarafından 7 dakikalık pitch formatında jüriye sunuluyor. Kazanan projeye 1.000.000 RSD (yaklaşık 8.500 Euro) büyük ödül veriliyor. İtalya, Çin ve Belçika gibi farklı ülkelerden profesyonellerden oluşan uluslararası jüri değerlendirme yapıyor.

Yarışma Dışı Seçkiler

A Sad Novi: Novi Sad’da üretilen ya da yerel sinemacıların filmlerini kapsayan özel seçki. Şehrin film kültürünü hem yerel izleyiciye hem dünyaya tanıtmayı hedefliyor.

Eco Film: Ekoloji temalı filmlerden oluşan tematik seçki.

Dünya Sinemaları: Her yıl bir ülkenin sinemасından özel seçki. Seyirciye farklı bir ulusal sinema geleneğini yakından tanıma fırsatı sunuyor.

Laureate Filmleri: Yılın laureatlık ödülü sahiplerinin seçilmiş filmlerinden oluşan retrospektif program.

Her Frame: Batı Balkanlar’da Kadın Sinemacılar

NSFF’nin öne çıkan yan programlarından Her Frame, festivalin kültürel etkisini somutlaştıran bir proje. British Council desteğiyle hayata geçirilen bu bölgesel program; Batı Balkanlar’daki genç kadın film sanatçılarını ve yönetmenleri seçkin mentörlerle bir araya getiriyor.

Açık başvuruyla başlayan program, Western Balkanlar genelinden 16 finalist seçerek çevrimiçi atölyeler ve mentör desteğiyle süreci ilerletiyor. Dört finalist kendi projelerini geliştirerek festival kapsamında sunum yapıyor. Her Frame, hem Sırbistan’daki cinsiyet eşitsizliğine ilişkin farkındalığı artırmayı hem de bölgede yeni sinemacı sesler yaratmayı hedefliyor.

Uluslararası İşbirlikleri

NSFF, üç yılda kurduğu ağlar açısından da dikkat çekici. Festival, Küba Film Sanatları ve Endüstrisi Enstitüsü (ICAIC) ile bilgi ve kaynak paylaşımı ve ortak girişimleri kapsayan bir işbirliği mutabakat muhtırası imzaladı. Bu adım, NSFF’yi Latin Amerika sinema ekosistemine de bağlayan ilk köprüyü oluşturuyor.

Güney Kore’nin Busan İçerik Pazarı’nın (BCM) temsilcisi Kyungsung Üniversitesi profesörü Mahnwoo Kwon’un 2023 baskısında konuşmacı olarak yer alması, festivalin Asya pazarlarıyla bağlantısını da gözler önüne serdi.

Mekânlar: Şehrin Dört Bir Yanı Sinema Olur

NSFF’nin özgün yanlarından biri, filmleri tek bir salona hapsetmemesi. Şehrin sekizden fazla mekânı dönüşümlü olarak program içine giriyor:

Sırp Milli Tiyatrosu (Srpsko narodno pozorište): Açılış ve kapanış törenlerinin mekânı. Novi Sad’ın en prestijli sahnesi. Laureatlık ödül törenleri ve özel gösterimler burada yapılıyor.

Novi Sad Kültür Merkezi (Kulturni centar Novog Sada): Festivalin asıl merkezi. Endüstri programları, paneller, bilet satış noktası ve açık hava sinema (Open Air Cinema) burada. Açık hava sinema, Kültür Merkezi avlusunda her baskıda yeniden kuruluyor.

Arena Cineplex: Standart sinema salonlarının konforunu seven izleyiciler için.

Laza Kostić Lisesi: Lise film seçkisinin ana sahnesi.

Zenit Kitabevi ve Svilara Kültür İstasyonu: Daha küçük, alternatif gösterimler ve panel tartışmaları için.

Biletler ve Erişim

İlk baskıda bilet fiyatı 600 RSD olarak belirlenmişti ve bu tek bilet tüm gösterimlere erişim hakkı tanıyordu. Sonraki baskılarda ise belirli gösterimler için ayrı bilet yapısına geçildi.

Biletler Gigstix satış noktaları üzerinden ve online olarak satışa çıkıyor. Laureatlık törenine eşlik eden kapanış konserleri genellikle ücretsiz ancak önceden bilet alınması zorunlu.

Novi Sad Film Festivali’nin Sırbistan Sineması İçin Önemi

Sırbistan’ın başkentinde Belgrad Film Festivali (FEST) onlarca yıllık geçmişiyle bu coğrafyanın köklü film etkinliğiydi. NSFF ise farklı bir hedefle çıktı yola: Belgrad’ın gölgesinde kalmak yerine, Novi Sad’ın kendine özgü kültürel kimliğini bir film festivaliyle taçlandırmak.

Oyun sinematiği seçkisi bu farkı en iyi özetleyen unsur: hiçbir büyük Avrupa film festivalinin programına bu denli sistematik biçimde almadığı bu kategoride NSFF, IT ve yaratıcı endüstrinin kesişim noktasını sahiplendi. Vojvodina’nın dijital ekonomi içindeki yükselen ağırlığını film alanına taşıyan bu hamle, festivali yalnızca bir izleme etkinliği değil, üretim ve işbirliği platformu haline getiriyor.

Her Frame projesi de benzer bir vizyonun ürünü: Sırbistan’ı, yaratıcı endüstride cinsiyet eşitliğini aktif biçimde ele alan bölgesel bir merkez olarak konumlandırmak.

Pratik Bilgiler

Tarih: Her yıl Eylül ayının ikinci-üçüncü haftası; 2026 için 9-13 Eylül.

Konum: Novi Sad şehir merkezi ve çeşitli kültür mekânları.

Belgrad’dan ulaşım: Novi Sad’a Belgrad’dan otobüsle 1,5 saat, araçla 1-1,5 saat.

Konaklama: Festival haftasında Novi Sad’da yoğunluk artıyor; merkeze yakın oteller için önceden rezervasyon öneriliyor.

Program ve biletler: nsff.rs; bilet noktaları için Gigstix platformu.

Dil: Ana gösterimler Sırpça ve İngilizce; endüstri programları ağırlıklı olarak İngilizce.

Film başvuruları için: Filmfreeway.com/NoviSadFilmFestival ve nsff.rs/terms-and-conditions-filmfreeway.

Üç Yılın Özeti

Novi Sad Film Festivali, üç yılda neyi başardığını somut biçimde gösterdi: Oscar sahiplerini ve dünya sinemasının öncü isimlerini Vojvodina’ya getirdi, Kenya ve Hindistan’dan Slovenya ve Kolombiya’ya uzanan bir film coğrafyasını Novi Sad seyircisiyle buluşturdu ve IT endüstrisini sinema programına organik biçimde entegre etti. Dört baskısına girdiğinde nasıl bir festivalin şekillendiğine dair yanıtlar önümüzdeki Eylül’de gelecek.